Ανάβατος, Χίος

Κατηγορία Χώρου	Επιλεγμένες Κατηγορίες: Χερσαίος Αρχαιολογικός Χώρος
Όνομα	Κύριο όνομα Ανάβατος, Χίος Άλλα ονόματα:
Περιγραφή	Ο Ανάβατος, βρίσκεται στο κέντρο περίπου του νησιού της Χίου. Ενδείξεις εγκατάστασης στη θέση υπάρχουν από τη βυζαντινή περίοδο. Το κάστρο και οικισμός χρονολογούνται στους χρόνους της όψιμης Γενουατοκρατίας στη Χίο (τέλη 15ου- αρχές 16ου αι.). και εγκαταλείφθηκαν κατά τη διάρκεια του 19ου αι. ύστερα από τις σφαγές των Οθωμανών το 1822 και τον καταστρεπτικό σεισμό του 1881. Ο ερειπιώνας έκτασης 30 στρεμμάτων δεσπόζει επιβλητικά πάνω σε βραχώδες απρόσιτο έξαρμα, που σχηματίζει γκρεμό προς τα νότια και δυτικά και είναι προσβάσιμος μόνο από τη βόρεια πλευρά του. Διαιρείται σε τρία μέρη: Το Κάστρο (Ακρόπολη), το Μεσοχώρι και το νεώτερο οικισμό στους πρόποδες του βράχου. Στην κορυφή του βράχου βρίσκεται η ακρόπολη του οικισμού, που περιβάλλεται από τείχος με κτίσματα που βρίσκονται σε ερειπιώδη κατάσταση. Στο ψηλότερο τμήμα της ορθώνεται η δίκλιτη βασιλική του Ταξιάρχη και σε μικρή απόσταση από αυτή, βρίσκεται επιβλητικό τριώροφο κτίσμα. Το εκτός της ακρόπολης παλαιό τμήμα του οικισμού, το Μεσοχώρι, καταλαμβάνει ολόκληρο το ανατολικό πρανές του βράχου, με λιθόκτιστα, μονόχωρα, θολωτά κτίσματα, χωριζόμενα με ξύλινο δάπεδο σε δύο επίπεδα. Ο κύριος χώρος της οικίας βρισκόταν στον ανώτερο χώρο, ενώ ο κάτω είχε βοηθητική χρήση. Ο νεώτερος οικισμός, που δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αι., μετά την εγκατάλειψη του παλαιότερου οικισμού, διαφέρει μορφολογικά και αποτελείται από διώροφα, επιχρισμένα κτήρια με κάλυψη κεραμοσκεπής. Σε μικρή απόσταση ΒΑ του οικισμού βρίσκεται ο κατάγραφος εσωτερικά κοιμητηριακός ναός του αγίου Γεωργίου, που χρονολογείται στους μεταβυζαντινούς χρόνους.
Τύπος προστασίας	Τύπος προστασίας από το Υπουργείο Πολιτισμού: Κήρυξη Αρμόδια Υπηρεσία: ΕΦΑ Χίου
Καθεστώς Προστασίας	ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ28/12654/364/2-5-2001 ΦΕΚ: 571/Β/2001-05-16 ΥΑ ΥΠΠΟ/ΓΔΑ/ΑΡΧ/Β1/Φ28/45168/1824 ΦΕΚ: 769/Δ/2002-09-11 ΥΑ ΥΠΠΟ/ΓΔΑ/ΑΡΧ/Β1/Φ28/50332/4017/12-9-2003 ΦΕΚ: 1883/Β/2003-12-18 ΥΑ 15794/19-11-1961 ΦΕΚ: 35/Β/1962-02-02
Συνδεδεμένα Δελτία	Ανάβατος, Χίος, Ζώνη Α Ανάβατος, Χίος, Ζώνη Β
Γεωγραφική Περιοχή	Διοικητική Δικαιοδοσία Καλλικράτης ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΧΙΟΥ, ΧΙΟΥ, ΟΜΗΡΟΥΠΟΛΗΣ, ΑΝΑΒΑΤΟΥ, Ανάβατος Σύγχρονα Τοπωνύμια Δεν υπάρχουν διαθέσιμα μοντέρνα τοπωνύμια
Επιστημονική Τεκμηρίωση	Χρονολόγηση Από: Βυζαντινή Περίοδος Έως: Νεότεροι Χρόνοι Τύπος χώρου / μνημείου: Πύλη (οχύρωση) , Οχυρωματικός Περίβολος Τεκμηρίωση: Ο Ανάβατος έχει τα χαρακτηριστικά οικισμού-καταφυγίου. Ο αρχικός πυρήνας του στην κορυφή του βραχώδους εξάρματος οχυρώθηκε με περίβολο, τμήματα του οποίου αποτέλεσαν αργότερα οι εξωτερικοί τοίχοι των οικιών. Το τείχος, πάχους περίπου 2 μ. έχει μία και μοναδική πύλη πρόσβασης. Χρονολόγηση Από: Μεταβυζαντινή Περίοδος Έως: Μεταβυζαντινή Περίοδος Τύπος χώρου / μνημείου: Βασιλική Τεκμηρίωση: Ο Ι. Ναός Ταξιάρχη είναι ερειπωμένη δίκλιτη βασιλική στην ακρόπολη του οικισμού. Χρονολόγηση Από: Βυζαντινή Περίοδος Έως: Νεότεροι Χρόνοι Τύπος χώρου / μνημείου: Ελαιοτριβείο , Κάστρο , Ακρόπολη , Οικισμός , Σχολείο , Οικία , Χριστιανικός Ναός Τεκμηρίωση: Τον 16ο αιώνα ο οικισμός επεκτάθηκε εκτός των τειχών, στο Μεσοχώρι που απλώνεται στο βορειοανατολικό πρανές του βράχου. Το Μεσοχώρι είναι πυκνά δομημένο, αποτελεί τυπικό δείγμα μεσαιωνικής πολεοδομίας και αρχιτεκτονικής και διατηρείται σχεδόν αναλλοίωτο. Τα σπίτια, λιθόκτιστα, μονόχωρα, θολωτά κτίσματα, χωρίζονται με ξύλινο δάπεδο σε δύο επίπεδα. Ο κύριος χώρος της οικίας βρισκόταν στον ανώτερο χώρο, ενώ ο κάτω είχε βοηθητική χρήση. Ο νεώτερος οικισμός, που δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αι., μετά την εγκατάλειψη του παλαιότερου οικισμού, διαφέρει μορφολογικά και αποτελείται από διώροφα, επιχρισμένα κτήρια με κάλυψη κεραμοσκεπής. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το τριώροφο κτήριο του Κάστρου, το οποίο κτίστηκε σε διαδοχικές οικοδομικές φάσεις. Το ισόγειο λειτουργούσε ως ελαιοτριβείο, στον πρώτο όροφο στεγαζόταν σχολείο και στον τελευταίο όροφο υπάρχει ο ναός της Παναγίας. Η δεξαμενή που είναι ενσωματωμένη στο δεύτερο όροφο του κτιρίου, προϋπήρχε και χρονολογείται στους βυζαντινούς χρόνους. Χρονολόγηση Από: Μεταβυζαντινή Περίοδος Έως: Μεταβυζαντινή Περίοδος Τύπος χώρου / μνημείου: Θολοσκεπής Βασιλική Τεκμηρίωση: Ο Ι. Ναός Θεοτόκου είναι δίκλιτη θολωτή βασιλική στον τελευταίο όροφο του τριώροφου κτιρίου εντός της ακρόπολης του οικισμού. Χρονολόγηση Από: Μεταβυζαντινή Περίοδος Έως: Μεταβυζαντινή Περίοδος Τύπος χώρου / μνημείου: Κοιμητηριακός Ναός Τεκμηρίωση: Ο Ι. Ναός Αγίου Γεώργίου είναι μικρός μονόχωρος κοιμητηριακός ναός στα ΒΑ του οικισμού.
Φωτογραφικό Υλικό	Προβολή Φωτογραφιών